DÜNYAMIZ KITALAR VE OKYANUSLAR

DÜNYAMIZ KITALAR VE OKYANUSLAR


Kıtalar
Dünyamızın uzaydan çekilen resimlerine baktığımızda kara ve denizlerle kaplı olduğunu görürüz.
510 milyon km2lik Dünya yüzölçümünün 149 milyon km2 'si karalarla 361 milyon km2 si ise sularla kaplıdır. Karalar yeryüzünün %29'unu kaplar¬ken, denizler %71'ni kaplar. Kara ve denizlerin ku¬zey ve güney yarımkürede kapladıkları alanlar birbi¬rinden farklı oranlardadır. Kuzey yarımkürede ise karalar %19, denizler % 81 oranında yer kaplarlar.

Yer yüzündeki %29'luk kara kütlesi 7 ayrı kıtadan oluşur.
Kıt'a: Kendine bağlı adalarla birlikte etrafı deniz ve okyanuslarla çevrili büyük kara parçalarına denir.

Bunlardan Asya, Avrupa ve Afrika'ya "Eski Dünya" karaları, sonradan keşfedilen Kuzey ve Güney Amerika, Antarktika ve Okyanusya (Avust¬ralya) ya ise "Yeni Dünya" karaları denir.


Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika kıt'alarımn tamamı, Afrika'nın büyük bir bölümü ve Güney Amerika'nın bir kısmı Kuzey Yarım Kürede yer alır. Güney Yarım Kürede ise Okyanusya (Avust¬ralya) ve Antarktika'nın tamamı, Güney Amerika ve Afrika'nın bir kısmı bulunmaktadır.
Kıt'aların sıcak ve soğuk kuşakta kalan kı¬sımlarında nüfus ve yerleşimin az, ılıman kuşakta kalan kısımlarında ise nüfus ve yerleşimin yoğun olduğu görülür. Avrupa, Asya ve özellikle Güney ve Doğu Asya ile Kuzey Amerika'da nüfus yoğun¬dur. Güney kutbunda yer alan Antarktika buzul¬larla kaplıdır ve gözlem istasyonları dışında yerle¬şim yoktur. Afrika'nın büyük bir bölümü sıcak ve çöllerle kaplıdır. Ekvatoral kuşakta ise sıcaklık ve nemlilik, yağış fazla olduğu için nüfus azdır.
Okyanuslar ve Denizler

Okyanus: Kıt'alar arasındaki büyük çukur¬larda yer alan geniş ve derin su kütlelerine denir.

Büyük (Pasifik) Qkyanusu: Yüz ölçümü en fazla olan okyanustur. Kuzey ve Güney Amerika, Asya, Avustralya ve Antarktika arasında yer alır.

Atlas (Atlantik) Okyanusu: Kuzey ve Gü¬ney Amerika, Avrupa ve Afrika kıtaları arasında yer alır.
Hint Okyanusu: Asya, Afrika ve Avustralya kıt'aları arasında yer alır.
Denizler: Okyanusların karalar arasına veya kenarına sokulmuş kollarıdır. Örneğin; Akdeniz, Atlas Okyanusu'nun Avrupa, Asya ve Afrika ara¬sına girmiş bir koludur.
iç Deniz: Okyanusların karalar arasına so¬kulmuş uzantılarıdır. Örnek; Akdeniz, Karadeniz.
Kenar Deniz: Kıt'aların kenarlarında yer alan denizlerdir, örnek; Kuzey Denizi, Çin Denizi, Japon Denizi.
* Okyanuslar ve denizler birbirinden ada ve yarımadalarla ayrılır.
Ada: Dört tarafı sularla çevrili kara parçasıdır.
Yarımada Üç tarafı sularla çevrili kara par¬çasıdır.
* Bazı denizler birbirlerine veya okyanuslara boğazlar ve kanallarla bağlıdır.
Boğaz: Karalar arasında denizin çok daral¬mış kısımlarıdır. Örnek; istanbul Boğazı, Karade¬niz ile Marmara Denizi'ni birbirine bağlar.
Kanal: insan eliyle açılmış su yoludur. Ör¬nek; Süveyş Kanalı, Hint Okyanusu'nu Akdeniz'e bağlar.
* Okyanus ve denizlerin kenarlarında yer alan büyük girintilere körfez, küçüklerine ise koy denir, örnek; izmit körfezi, İskenderun körfezi, istinye koyu.
* Okyanus ve denizlerdeki sularda sürekli akıntılar yer alır. Bunların bir kısmı sıcak, bir kısmı ise soğuktur. Sıcak su akıntıları iklimi olumlu et¬kiler, soğuk su akıntıları ise sıcaklığın düşmesine neden olur.
Sıcak su akıntıları: Brezilya, Golf - stream (Atlas Okyanusu), Kuroşivuo (Büyük Okyanus).
Soğuk su akıntıları: Benguela, Labrador, Kanarya (Atlas Okyanusu), Kaliforniya, Humboldt (Peru), Oya Şivuo (Büyük Okyanus), Mozambik (Hint Okyanusu).


DÜNYAMIZ KITALAR VE OKYANUSLAR-TEST SORULARI


1. l. Gece - gündüz oluşumu
II. Güneş etrafında dönmesi
III. Mevsimlerin oluşması
IV. Kayaların parçalanması
Yukarıdakilerden hangisi Dünya'nın ekse¬ninin 23° 27' eğik olmasının bir sonucu¬dur?
A) l B) II C) III D) IV

3. Kuzey Yarım Küre'nin, Güney Yarım Küre'den ortalama birkaç derece daha sıcak olmasının sebebi nedir?
A) Ortalama yükseltisinin fazla olması
B) Güneş ışınlarının daha büyük açıyla gel¬mesi
C) Karaların daha geniş yer kaplaması
D) Dünyanın ekseninin eğik olması

4. Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın yıllık hareketine bağlı olarak değişmez?
A) Mevsimler
B) Güneş ışınlarının geliş açısı
C) Gece - gündüz süreleri
D) Meridyenler arasındaki zaman farkı

5. Aşağıdaki kıtalardan hangisinde yaşam şartları enlem nedeniyle en güçtür?
A) Antarktika B) Güney Amerika
C) Afrika D) Avusturalya

6. Aşağıdakilerden hangisi yeni kıtalardan a birisi değildir?
A) Antarktika B) Kuzey Amerika
C) Afrika D) Okyanusya

7. Aşağıdaki denizlerden hangisi bir iç deniz değildir?
A) Ege denizi B) Japon Denizi
C) Karadeniz D) Akdeniz
8. Mevsimlerin özellikleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Ekvator ve Kutuplarda tek mevsim görülür.
B) Mevsimler eksen eğikliği sonucu oluşur.
C) Kuzey ve Güney Yarım Kürelerde aynı anda farklı mevsimler yaşanır.
D) Yaz mevsimi, Dünya Güneş'e en yakın olduğu zaman oluşur.

9. Karalardan denize doğru uzanan üç tarafı denizlerle çevrili olan kara parçasına ne ad verilir?
A) Koy B) Ada C) Körfez D) Yarımada

10. Dünya'nm günlük hareketleri sonucunda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?
A) Gece ve gündüzün ardalanması
B) Günlük sıcaklık farkları
C) Kayalarda parçalanma
D) Mevsimler

11. 21 Aralık günü ile ilgili aşağıda verilen bil¬gilerden hangisi yanlıştır?
A) Kuzey Yarım Küre'de en uzun gece ya¬şanır.
B) Güneş ışınları Oğlak Dönencesine dik gelir.
C) Kuzey Yarım Küre'de yaz başlangıcıdır.
D) Güney Yarım Küre'de cisimler en kısa gölgeye sahiptir.

12. Karalırın denizlere doğru sokulmuş çıkıntılarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
A) Koy B) Yarım ada
C) Burun D) Ada

13. Aşağıdaki kıtalardan hangisinin Hint Okya-nusu'na kıyısı yoktur?
A) Okyanusya B) Afrika
C) Asya D) Avrupa

14. Okyanusların büyükten küçüğe sıralanışı aşağıdakilerden hangisi gibidir?
A) Atlas Okyanusu - Büyük Okyanus - Hint Okyanusu
B) Büyük Okyanus - Atlas Okyanusu - Hint Okyanusu
C) Hint Okyanusu - Atlas Okyanusu - Büyük Okyanus
D) Büyük Okyanus - Hint Okyanusu - Atlas Okyanusu

15. Dünya üzerindeki kıtalar eski dünya ve yeni dünya kıtaları olarak ikiye ayrılır.
Aşağıdaki kıtalardan hangisi eski dünya kıtaları dışında kalır?
A) Afrika B) Avustralya
C) Avrupa D) Asya

,16. Güney Yarım Küre ile ilgili verilen bilgiler¬den hangisi yanlıştır?
A) Nüfus Kuzey Yarım Küre'ye göre daha az¬dır.
B) Ticari faaliyetler daha zayıftır.
C) Okyanuslar daha fazladır.
D) Karaların alanı daha fazladır.

17. Okyanuslarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Derinlikleri fazladır.
B) Büyük akıntıları bulunur.
C) En büyüğü Hint Okyanusu'dur.
D) Birbirleri ile bağlantıları bulunur.

18. Okyanusların karalar içerisine sokulmuş veya kenarlarında kalmış kısımlarına veri¬len aşağıdakilerden hangisidir?
A) Deniz B) Koy
C) Kıstak D) Körfez



0 yorum:

Yorum Gönder

 
 
 

Sponsorlu bağlantılar